Un dia, Ronit (no su nòmber real) a kuminsá haña doló di barika, falta di rosea i kansansio, i a bai dòkter pa un tèst di sanger. Sinembargo, nunca el’a spera cu dentro di 24 ora e lo wordo manda hospital pa dialisis pa motibo di insuficiencia severo di riñon.
E, naturalmente, no a spera ku tur esaki tabata kousa pa e echo ku ela drecha su kabei e dia promé.
Meskos ku Ronit, 26 hende muhé na Israel (un promedio di un pa luna) ta wòrdu hospitalisá ku fayo di nir severo despues di a hasi proseduranan di drechamentu di kabei.
Algun di e hende muhénan aki ta parse di por rekuperá riba nan mes. Sinembargo, otronan ta rekerí tratamentu di diálisis.
Algun hende lo bisa ku entre e míles di hende muhé na Israel ku ta drecha nan kabei tur aña, “solamente” 26 ta desaroyá fayo di nir. Insufisiensia di nir (ilustrativo). (Fuente: Wikimedia Commons)
Komo kontesta, mi a señalá ku fayo di nir ku ta rekerí diálisis ta hopi serio i ta menasa bida.
Pashentnan lo bisa bo ku nan no ke deseá leshon médiko riba niun hende. Esaki ta un preis ku niun hende no mester paga pa un prosedura kosmetiko simpel.
Den añanan 2000, informenan di síntomanan kousa pa drechamentu di kabei ku ta kontené formaldehído a kuminsá aparesé pa promé bia. Esaki ta debí prinsipalmente ku e pelukero ta inhalá huma durante e proseso di drechamentu.
E síntomanan aki ta inkluí iritashon di wowo, problemanan di hala rosea, rash na kara, falta di rosea i edema pulmonar.
Pero miéntras ku tratamentunan moderno pa drecha kabei no ta kontené formaldehído, nan ta kontené algu otro: asido glioksíliko.
E asido aki ta wòrdu apsorbé a traves di e kueru di kabes, ku ta riku na vasonan di sanger. Unabes den e sirkulashon di sanger, e asido glioksíliko ta kibra den e asido oxáliko i oxalat di kalsio, ku ta drenta den e sirkulashon di sanger atrobe i eventualmente ta sali for di e kurpa a traves di e nirnan komo parti di e orina.
Esaki riba su mes no ta abnormal, tur hende ta pasa den e proseso aki te na sierto grado i e ta normalmente inofensivo. Pero ora ta eksponé na dosisnan sumamente haltu di asido glioksíliko, asidosis oxáliko por sosodé, loke ta kondusí na fayo di nir.
Durante biopsia di nir di hende muhé ku a desaroyá fayo di nir despues di a drecha nan kabei, a haña depósitonan di oxalato di kalsio den e sèlnan di nir.
Na 2021, un mucha muhé di tres aña a purba bebe un produkto pa drecha kabei. El’a purba solamente y no a guli’e, ya cu e tabata smaak basta amargo, pero como resultado, e mucha a absorbe un cantidad masha chikito den su boca. E resultado tabata solamente fayo di nir severo ku tabata rekerí diálisis, no morto.
Despues di e insidente aki, Ministerio di Salú a prohibí e emishon di lisensia pa tur produkto pa drecha kabei ku ta kontené asido glioksíliko i ku tin un balor di pH bou di 4.
Pero un otro problema ta ku e informashon riba e labelnan di produktonan pa drecha kabei no ta semper konfiabel i kompletamente onesto. Na 2010, un produkto na Ohio a wòrdu etiketá komo liber di formaldehído, pero en realidat e tabata kontené 8.5 porshento di formaldehído. Na 2022, un produkto israelita a pretendé di ta liber di formaldehído i ta kontené solamente 2% di asido glioksíliko, pero en realidat e tabata kontené 3.082 ppm di formaldehído i 26.8% di asido glioksíliko.
Interesantemente, ku eksepshon di dos kaso di asidosis oksáliko na Egipto, tur kaso mundial di asidosis oksáliko a originá for di Israel.
Metabolismo di higra ta diferente den hende muhé israelita for di loke ta pasa rònt mundu? E genenan di hende muhé israelita ku ta kibra ácido glioksíliko ta un tiki “floho”? Tin un relashon entre depósitonan di oksalato di kalsio i e prevalensia di e malesa genétiko hiperoxaluria? E pashèntnan aki por wòrdu ofresé e mesun tratamentu ku pashèntnan ku hiperoksaluria tipo 3?
E preguntanan aki ta wòrdu studia ainda, i nos lo no sa e kontestanan pa hopi aña. Te e ora ei, nos no mester permití ningun hende muhé na Israel riska su salú.
Tambe, si bo ke drecha bo kabei, tin otro produktonan mas sigur riba merkado ku no ta kontené glyoxylic acid i ta lisensiá pa Ministerio di Salú. Esaki lo yuda bo mantené kabei rekto i un kurpa saludabel. Pasobra nos tur sa ku beyesa berdadero ta bini di paden.
Ora di post: 14 di òktober 2023